Docenten: Niko Tydeman Sensei

Waarom ik naar de zendo ga
Niko Tydeman Sensei

Ik heb een voornemen. Een vast besluit vormt een draagvlak voor mijn handelen, gesprekken, gedachten, werk en vrije tijd. Wordt het voor een ogenblik vergeten, dan dient de herinnering zich weer vanzelf aan, soms met schrik, een schok, soms een lieflijk weten. Ik heb mij voorgenomen een geestelijk pad te gaan, de nacht die mijn bestaan omhult steeds dieper te betreden. Mijn leven lang zal het ondenkbare, waartoe het denken mij verleidt, de poort zijn tot de werkelijkheid. Hoe angstig en vermoeiend ook, ik zal mijn voeten zetten op die duistere grond en mij laten zinken in het drijfzand van de aarde, alleen de adem en de dood als metgezel. Niet de zekerheid, noch de rust, maar het vreemde, het onrustbarend andere, de ontworteling zal mijn richtsnoer zijn naar een ver, onkenbaar doel. Mijn dooltocht naar de onbenaderbare verte zal mijn nabijheid zijn met allen die ik tegenkom. “Mysterie”, trefwoord op mijn lippen, sjibboleth voor de mystieke weg, zal mijn wijze van begroeten zijn. Ik heb gezworen alle lijden te verzachten, het kwaad te bannen en de aarde met goedheid te bedekken. En wellicht, op mijn sterfbed zal ik zeggen: er kwam niet veel van terecht. Maar dit voornemen, diep gekoesterd, onvervulbaar verlangen, komt uit de bodemloosheid van mijn onnadenkend hart. Het heeft geen verdere reden of verklaring nodig. Het vraagt uitsluitend om beoefening, momenten, waarop mijn belofte in praktijk wordt omgezet.

Daartoe ga ik regelmatig naar de zendo, een lege ruimte met slechts een boeddhabeeld en zwarte meditatiekussens langs de witte muren. Hier kan de wereld ongehinderd binnentreden en zonder vervorming worden beschouwd. Hier heerst de stilte opdat geluid naar waarheid klinken kan. Zazen, gemeenschappelijk beoefend, is verstilde liturgie, zonder woorden, zonder gezang, geen verkondiging, maar een homilie van onbeweeglijk zittende lichamen, onbesproken en onbespreekbaar gedrag, viering van een inspanning, een toegewijd in- en uitademen, leven en dood proevend, het denken onbedacht doordacht. Zazen in de zendo is een eredienst van Boeddha’s. Sprakeloos, doordrongen van geboorte en dood als een ondoordringbaar geheim, spreken zij een lichaamstaal van zacht gestrekte ruggen, vervuld van vreugde en van pijn, voltooid door vergankelijkheid. Zazen, of ik het thuis alleen beoefen of in de zendo, samen met anderen, is een vorm waarin mijn voornemen concreet uitgevoerd wordt, in elk geval zolang als de oefening duurt. Ik beschik daarmee over een praktijk die mijn krachten te boven gaat en zich nimmer laat voegen naar mijn interpretaties. Want zazen is een duistere praktijk. Zijn beoefening bereikt nooit een laatste graad van perfectie, zijn motieven blijven ondoorgrondelijk en zijn invloed laat zich niet meten naar redelijke maatstaven. Oefening in het verspillen van tijd, want de tijd niet langer beoordeeld als nuttige besteding, zonder de beperking van verdienste, zonder uitzicht op verlossing. De tijd van zazen is de tijd van puur spel, vreugdevol spel, ongeremde en ongecensureerde expressie van een neergezeten, spelend lichaam dat de bitterzoete mengeling van pijn en genot kent, vrije tijd van een zittende Boeddha, homo ludens bij uitstek, met die geheimzinnige glimlach van herkenning om de mond. En de dood zal mijn laatste zazenbeoefening zijn.

<<< Terug naar de pagina docenten